رفتن به مطلب

توحید عبادی چیست؟


ارسال های توصیه شده

  • کارشناس عقائد

توحید عبادی چیست؟

 

پاسخ اجمالی:

توحید عبادی، که به آن توحید در الوهیت یا توحید در عبادت نیز گفته می‌شود، یکی از سه قسم اصلی توحید در اسلام است. این قسم از توحید به این معناست که عبادت و پرستش تنها شایسته خداوند متعال است و هیچ کس و هیچ چیزی جز او شایستگی این مقام را ندارد. این اصل، اساس دین اسلام و پیام تمام پیامبران الهی است.

پاسخ تفصیلی:

توحید، مفهوم بنیادین و ستون فقرات دین اسلام است که بر یگانگی خداوند در ذات، صفات و افعال تأکید دارد و قرآن کریم به تعدد در جاهای مختلف از آن سخن به میان آورده است.[1] علمای اسلام، توحید را به چهار قسم کلی تقسیم کرده‌اند: توحید ذاتی، توحید افعالی، توحید صفاتی و توحید عبادی.[2] در میان این اقسام، توحید عبادی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است، زیرا به صورت مستقیم با عمل و رفتار انسان در ارتباط است و نشان‌دهنده چگونگی رابطه عبد با معبود می‌باشد. این قسم از توحید، جوهره اصلی ادیان ابراهیمی و پیام مشترک همه پیامبران از آدم تا خاتم (ص) است.[3]

توحید عبادی، به معنای اختصاص دادن تمام اعمال عبادی، مانند نماز، روزه و هرگونه اظهار خضوع و خشوع، تنها برای خداوند متعال است. این بدان معناست که انسان نباید هیچ‌گونه عبادت یا پرستشی را متوجه غیر خداوند قرار دهد. قرآن کریم بارها بر این اصل تأکید کرده است، به عنوان نمونه، خداوند متعال در سوره مبارکه لقمان، در نکوهش برخی از بندگان چنین می‌فرماید: و هنگامی که موجی همچون سایبان‌ها آنان را (در دریا) بپوشاند، (در این هنگام) خدا را با اخلاص کامل در دین می‌خوانند...[4]

فلسفه اختصاص عبادت به خداوند، ناشی از شناخت صحیح از مقام ربوبیت و الوهیت اوست. خداوند خالق[5]، رازق[6]، مالک[7] و مدبر[8] حقیقی جهان است و کمال مطلق و استقلال ذاتی از آن اوست.[9] هرگونه شرک در عبادت، به معنای نادیده گرفتن این مقام شامخ و جایگزین کردن مخلوق به جای خالق است که از بزرگترین گناهان در اسلام به شمار می‌رود.

پیامبران الهی، وظیفه اصلی خود را دعوت مردم به توحید عبادی قرار داده‌اند. خداوند متعال در سوره مبارکه نوح می‌فرماید: که خدا را عبادت کنید و از او پروا نمایید…[10] این دعوت، در طول تاریخ ادیان، همواره با مخالفت مشرکان و بت‌پرستان روبرو بوده است، زیرا آنها منافع خود را در تداوم شرک و بت‌پرستی می‌دیدند.[11]

در نتیجه، توحید عبادی، مبنای قبولی سایر اعمال انسان است. اگر عبادتی با شرک همراه باشد، نزد خداوند پذیرفته نخواهد شد.[12] این اصل، انسان را از وابستگی به غیر خدا و توسل به اسباب غیرمشروع باز می‌دارد و او را در پناه قدرت مطلق الهی قرار می‌دهد.

نتیجه‌گیری:

توحید عبادی، شاه‌کلید ورود به دین اسلام و اساس سعادت انسان در دنیا و آخرت است. این اصل، انسان را از بند هرگونه شرک و پرستش غیرخدا رها کرده و او را به سوی بندگی خالصانه خداوند متعال هدایت می‌کند. شناخت دقیق این مفهوم و پایبندی عملی به آن، وظیفه‌ای همگانی برای هر مسلمان است.

 

 

 


[1] به عنوان نمونه چند مورد ذکر می شود: صافات/86 – أنعام/91 – مریم/81 – أنبیاء/34 – یس/74 – حجر/96 – ق/26 – مؤمنون/117 و...

[2] منشور جاوید، سبحانی، شیخ جعفر، ج13، ص73.

[3] نشریه معرفت، مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، ج44، ص5. آنچه نزد خداوند بيش ترين اهميت را داشته و براى تحقق آن رسولان بسيارى -که هر كدام نيز از برجستگان جامعه بشرى بودند- فرستاده، مبارزه با كفر و شرك و تلاش براى تحقق توحيد بوده است.

[4] لقمان/32 - «وَإِذَا غَشِيَهُمْ مَوْجٌ كَالظُّلَلِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ فَمِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ ۚ وَمَا يَجْحَدُ بِآيَاتِنَا إِلَّا كُلُّ خَتَّارٍ كَفُورٍ».

[5] رعد/16 «قُلِ اللَّهُ خالِقُ کلِّ شَیْ‌ءٍ وَ هُوَ الْواحِدُ الْقَهَّارُ».

[6] غافر/13 «هُوَ الَّذِی یُرِیکُمْ ءَایَـتِهِ وَ یُنَزِّلُ لَکُم مِّنَ السَّمَاءِ رِزْقًا وَ مَا یَتَذَکَّرُ اِلاَّ مَن یُنِیبُ».

[7] بقرة/107 «أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللّهَ لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَا لَكُم مِّن دُونِ اللّهِ مِن وَلِيٍّ وَلاَ نَصِيرٍ».

[8] سجده/5 «يُدَبِّرُ الْأَمْرَ مِنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ ثُمَّ يَعْرُجُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ أَلْفَ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ».

[9] الطلب و الإرادة، الخمینی، السید روح الله، ص36. «ليس في دار التحقّق فاعل مستقلّ سوى اللَّه تعالى، و سائر الموجودات كما أنّها موجودات لا بالاستقلال بل روابط محضة و وجودها عين الفقر و التعلّق و محض الربط و الفاقة تكون في الصفات و الآثار و الأفعال كذلك».

[10] نوح/3 « أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاتَّقُوهُ وَأَطِيعُونِ…»

[11] تاریخ تحلیلی اسلام، نصیری رضی، محمد، ص88.

[12] کهف/110 «فَمَنْ كَانَ يَرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا».

 

وضعیت: پاسخ‌داده‌شده توسط: تقوی
لینک به دیدگاه
به اشتراک گذاری در سایت های دیگر

×
×
  • اضافه کردن...