کارشناس عقائد کریمی 0 ارسال شده در 30 اردیبهشت 1405 کارشناس عقائد اشتراک گذاری ارسال شده در 30 اردیبهشت 1405 دیدگاه روایات اهل سنت در مسأله شفاعت چیست؟ پاسخ اجمالی: در روایات معتبر اهلسنت، اصل شفاعت پیامبر اکرم(ص) در روز قیامت کاملاً پذیرفته و مورد تأکید است. صحیح بخاری و صحیح مسلم دهها حدیث درباره شفاعت دارند؛ از جمله شفاعت کبری، شفاعت برای اهل کبائر، و شفاعت برای خروج گروهی از اهل توحید از آتش. با این حال، اهلسنت طبق روایات معتقدند شفاعت فقط با اذن خداست و به کسی تعلق میگیرد که مرتکب شرک نشده باشد. در احادیث ایشان، شفاعتِ پیامبر(ص) در قیامت وسیع و مؤثر دانسته شده، اما طلب شفاعت از غیر خدا در دنیا مورد اختلاف مذاهب آنان است. پاسخ تفصیلی: مفهوم «شفاعت» در منابع حدیثی اهلسنت جایگاهی مهم دارد. در صحیحین (بخاری و مسلم)، بابهایی مستقل برای شفاعت آمده است که در آنها پیامبر(ص) نقش ویژهای در رستگاری مؤمنان دارد. این روایات، مبنای اصلی اعتقاد اهلسنت در باب شفاعت به شمار میرود. در این پاسخ، دیدگاه روایی اهلسنت با تکیه بر نصوص صحیح بخاری، صحیح مسلم و سایر مصادر معتبر گزارش میشود. ۱. اصل شفاعت پیامبر(ص) در قیامت در صحیح بخاری، حدیث مشهور «شفاعت کبری» نقل شده است؛ پیامبر(ص) بعد از آنکه مردم به آدم، ابراهیم، موسی و عیسی (ع) برای شفاعت مراجعه می کنند و آنان انجام نمی دهند، مأموریت شفاعت اعظم را دریافت میکند.[1] ۲. شفاعت برای اهل کبائر در شرح سنن ابی داوود آمده است که پیامبر(ص) فرمود: «شَفَاعَتِي لِأَهْلِ الْكَبَائِرِ مِنْ أُمَّتِي.»[2] مفهوم این حدیث نزد اهلسنت آن است که مرتکبان کبائر (به شرط داشتن ایمان و عدم شرک) میتوانند از شفاعت پیامبر بهرهمند شوند. ۳. شفاعت برای نجات اهل توحید از آتش در صحیح بخاری بارها آمده است که گروههایی از اهل توحید پس از عذاب ابتدایی، به شفاعت پیامبر(ص) یا به فضل خدا از آتش خارج میشوند.[3] اهلسنت این احادیث را از اقسام شفاعت برای تخفیف عذاب و خروج از جهنم میدانند. ۴. شفاعت مشروط به اذن خداست روایات صحیح مسلم میگویند پیامبر(ص) خود نیز بدون اذن الهی شفاعت نمیکند.[4] مفهوم این روایت اینست که شفاعت هرگز مستقل نیست؛ بلکه کاملاً وابسته به اذن خدا است. ۵. شفاعت شامل برخی از دوزخیان می شود در صحیح مسلم حدیثی مشهور است که پیامبر(ص) فرمود: «پس [پیامبر] با آنها به راه میافتد و آنان او را دنبال میکنند. به هر یک از آنان، چه منافق و چه مؤمن، نوری داده میشود. سپس آنها او را دنبال میکنند و بر روی پل جهنم، قلابها و خارها[یی] است که خداوند هر کس را بخواهد میگیرد. سپس نور منافقان خاموش میشود و مؤمنان نجات مییابند. پس اولین گروهی که نجات مییابند، هفتاد هزار نفر هستند که چهرههایشان مانند ماه شب چهارده بدر است و مورد محاسبه قرار نمیگیرند. سپس کسانی که در مرتبه بعد هستند، مانند درخشانترین ستاره در آسمان [نور دارند]. سپس همینطور [مراتب بعدی]. آنگاه شفاعت [دیگران] حلال میشود و شفاعت میکنند تا زمانی که هر کس که بگوید: «لا إله إلا الله» و در قلبش به اندازه یک دانه جو خیر باشد، از آتش بیرون آورده شود. پس آنان در صحن بهشت قرار داده میشوند».[5] ۶. مسأله «طلب شفاعت در دنیا» از نظر تاریخی، اهلسنت دو جریان دارند: اکثریت مذاهب فقهی سنتی (حنفی، مالکی، شافعی، بخشی از حنبلیان): به استناد روایاتِ توسل صحابه به پیامبر(ص) در حیات و پس از وفات (مثل حدیث توسل مرد نابینا،[6] روایت عمر بن خطاب در توسل به عباس[7] و روایت سفارش عایشه به توسل به قبر پیامبر(ص) برای برطرف شدن قحطی[8])، طلب شفاعت و توسل را جایز میدانند همانطور که زینی دحلان از علماء شافعی مذهب به آن تصریح نموده است.[9] مکتب ابنتیمیه و پیروان: توسل و طلب شفاعت از پیامبر(ص) پس از وفات را بدعت میدانند.[10] براساس مجموعه روایات صحیح اهلسنت بهویژه در صحیح بخاری و صحیح مسلم، اصول زیر قطعی است: اصل شفاعت پیامبر(ص) در قیامت مسلّم و پررنگ است. شفاعت با اذن خداست و پیامبر(ص) مستقل از خدا شفاعت نمیکند. شفاعت شامل اهل توحید است و مشرکان از آن بهرهای ندارند. شفاعت شامل حال برخی از دوزخیان خواهد شد. در مورد طلب شفاعت در دنیا میان مذاهب اهلسنت اختلاف نظر وجود دارد؛ ولی اصل شفاعتِ اخروی پیامبر(ص) نزد همه پذیرفته شده است. [1] صحیح البخاری، البخاری، ج9، ص146 [2] شرح سنن ابی داوود، العباد، عبدالمحسن، ج537، ص3 [3] صحیح البخاری، البخاری، ج9، ص121 [4] صحیح المسلم، المسلم، ج1، ص182 [5] همان، ص177 [6] المستدرک علی الصحیحین، الحاکم ابوعبدالله، ج1، ص707 [7] أسد الغابة، ابن الأثیر، ابولحسن، ج3، ص163 [8] وفاء الوفاء بأخبار دارالمصطفی، السمهودی، ج4، ص195. [9] الدرر السنیة فی الرد علی الوهابیة، زینی دحلان، ص37. [10] فتاوی اللجنة الدائمة، اللجنة الدائمة للبحوث العلمیة و الافتاء، ج1، ص145 وضعیت: پاسخدادهشده توسط: تقوی لینک به دیدگاه به اشتراک گذاری در سایت های دیگر More sharing options...
ارسال های توصیه شده