کارشناس عقائد کریمی 0 ارسال شده در 1 ساعت قبل کارشناس عقائد اشتراک گذاری ارسال شده در 1 ساعت قبل آیا سپاهیانی که از کوفه برای جنگ با امام حسین (ع) آمدند شیعه بودند؟ آیا درست است که شیعیان به خاطر فریب مالی و پولهای عبیدالله، امام خود را به شهادت رساندند؟ پاسخ اجمالی: سپاهیانی که از کوفه به جنگ امام حسین(ع) آمدند، «شیعیان وفادار به اهلبیت» نبودند؛ بلکه ترکیبی از قبایل مختلف، نیروهای وابسته به حکومت اموی، افراد مردد، منفعتطلب و کسانی بودند که تحت فشار شدید عبیدالله بن زیاد قرار گرفتند. بخشی از شیعیان واقعی یا زندانی و کشته شده بودند، یا سرکوب و از ترس نتوانستند وارد میدان شوند. بنابراین این ادعا که «شیعیان امام خود را بهخاطر پول به شهادت رساندند» از نظر تاریخی نادرست است. پاسخ تفصیلی: برای فهم این پرسش که آیا سپاهیان کوفه در کربلا شیعه بودند و آیا شیعیان امام خود را بهخاطر تطمیع مالی کشتند، باید ساختار اجتماعی کوفه، وضعیت سیاسی آن دوران، و ترکیب نیروهای حاضر در سپاه عمر بن سعد را بررسی کرد. کوفه در سال ۶۰ هجری یک جامعه یکپارچه شیعی نبود؛ بلکه شهری قبیلهای با گروههای مختلف و گاه متضاد بود؛ قرشی در کتاب حیاة الامام الحسین(ع)، به صورت مفصل این قبیله ها را نام برده و تک تک آن ها را مورد بررسی قرار داده است.[1] بسیاری از شیعیان واقعی در سالهای قبل از عاشورا توسط حکومت اموی سرکوب، تبعید یا کشته شده بودند.[2] ترکیب جمعیتی کوفه و ماهیت نیروهای سپاه عمر بن سعد کوفه شهری بود که از قبایل گوناگون عرب، موالی، جنگاوران، تازهمسلمانان و گروههای مختلف تشکیل میشد؛ تعصبات قبیله ای شدید در میان آن ها موج میزد، ابن ابی الحدید در این زمینه می نویسد: اواخر حکومت امام على (ع) فساد در میان مردم کوفه که از قبیلههای متعددی بودند، رایج شده بود. شخصى از محل سکونت قبیله خود به میان خانههاى قبیلهى دیگر مىرفت و براى برپا کردن فتنه و درگیری، قبیله خود را بلند صدا مىزد و مثلاً مىگفت: اى نخع، اى کنده. مردم قبیلهاى که در میان آنها فریاد مىزد، بر سرش مىریختند و او را مىزدند. او هم میان قبیله خود مىرفت و از آنها کمک مىخواست و در نتیجه، بهروى هم شمشیر مىکشیدند و فتنه برپا مىشد.[3] در این شهر، شیعیان وفادار به اهلبیت تنها بخشی از جامعه کوفه بودند، بسیاری از قبایل، گرایشهای عثمانی یا اموی داشتند و بخشی نیز کاملاً بی تفاوت بودند. بنابراین «کوفی بودن» مساوی با «شیعه بودن» نبود.[4] در منابع تاریخی آمده است که سپاه عمر بن سعد از گروههای مختلفی تشکیل شد که هر روز از کوفه به او میپیوستند؛ بلاذری می نویسد: به دستور ابن زیاد دسته های بیست نفر، سی نفر، پنجاه نفر و صد نفری به صورت روزانه از کوفه به سمت سپاه عمر سعد راهی می شدند.[5] این سپاه با تطمیع مالی، تهدید و فشار امنیتی عبیدالله بن زیاد شکل گرفت. او سران قبایل را با پول و وعدههای حکومتی خرید و مردم تابع رؤسای قبایل نیز ناچار به همراهی شدند. این نکته نیز لازم به ذکر است که در بین لشگریان عمرسعد حتی افرادی از شام حضور داشتند و همه لشگریان از کوفه نبودند. شیخ صدوق در امالی نقل مي كند كه دشمن خدا سنان بن انس و شمر بن ذي الجوشن نيروهای تحت نظرشان گروهی از مردم شام بودند. [6] ۲. وضعیت شیعیان واقعی در کوفه شیعیان وفادار به اهلبیت در سالهای پیش از عاشورا تحت فشار شدید بودند. بسیاری از آنان قبل از واقعه عاشورا کشته شدند مانند هانی بن عروه[7] و گروهی نیز در زندانهای ابن زیاد بودند مانند مختار ثقفی[8] بنابراین در زمان عاشورا، همه شیعیان واقعی توان حضور در میدان را نداشتند. ۳. نقش تطمیع مالی و وعده های دنیوی عبیدالله بن زیاد با شناخت ساختار قبیلهای کوفه، سران قبایل را با با وعده های دنیوی، وادار به همراهی کرد. به عنوان نمونه، عبیدالله به عمر سعد دستور داد تا برای مقابله و جنگ با امام حسین(ع) آماده بشود، عمر سعد ابتداء نپذیرفت و عبیدالله نیز به او گفت پس حکومت ری را برگردان، عمرسعد یک شب وقت خواست تا فکر کند و بعد از اتمام مهلتی که خواسته بود از ترس مصادره حکومت ری پذیرفت تا در برابر امام حسین(ع) بایستد و بجنگد.[9] مردم عادی نیز که وابسته به رؤسای قبایل بودند، از ترس جان و مال، یا به سپاه پیوستند یا سکوت کردند. امام حسین(ع) خطاب به کوفیانی که در لشکر عمر سعد بودند، فرمودند: «هر که از من نافرمانی کند، در زمره هلاکشدگان خواهد بود؛ و همگیِ شما از فرمان من سرپیچی کردید و گوش خود را بر سخنانم بستید. روزیِ شما به حرام آلوده و شکمهایتان از حرام انباشته شده است؛ از این رو، خداوند بر دلهایتان مُهر نهاده است. وای بر شما! آیا گوش فرا نمیدهید؟ آیا نمیشنوید؟»[10] این روایتِ امام حسین (ع)، سندی گویا بر این واقعیت است که حکومت اموی با درک عمیق از ساختار قبیلهای کوفه، «اقتصادِ مسموم» و تطمیع مالی را به عنوان کارآمدترین ابزار برای خنثیسازیِ جریان حق به کار گرفت. امام (ع) با متهم کردنِ سپاه عمر سعد به ارتزاق از حرام، پرده از این حقیقت برمیدارند که وعدههای دنیوی ابنزیاد تنها رشوه نبودند، بلکه فرآیندی «مسخکننده» را ایجاد کردند که قدرت تشخیص، بصیرت و حتی شنواییِ معنوی کوفیان را هدف قرار داد. در واقع، این روایت اثبات میکند که وابستگیِ معیشتیِ بدنه جامعه به سرانِ قبایلِ حقوقبگیرِ حکومت، چنان زنجیرهای از هراس و طمع ایجاد کرده بود که وجدانِ جمعیِ آنها در برابرِ عطایای حرام به کلی مسدود شد؛ تا جایی که نه کلامِ صریحِ حجتِ خدا، بلکه صرفاً حفظِ منافعِ دنیوی به قطبنمایِ حرکتِ آنها تبدیل گردید و در نهایت، آنان را از جایگاهِ همراهی با حقیقت به مهرههایی برای اضمحلالِ خود کشاند. نتیجهگیری با توجه به شواهد تاریخی معتبر، سپاهیان کوفه که در کربلا حاضر شدند، «شیعیان امام حسین(ع)» نبودند؛ بلکه مجموعهای از قبایل مختلف، نیروهای حکومتی و افراد تحت فشار بودند. شیعیان واقعی یا در بند بودند، یا کشته شده بودند، یا توان حضور نداشتند. بنابراین این ادعای که «شیعیان امام خود را بهخاطر پول کشتند» یک تحریف تاریخی است و با واقعیتهای اجتماعی و سیاسی کوفه سازگار نیست. [1] حیاة الامام الحسین(ع)، القرشی، الشیخ باقر شریف، ج2، ص436. [2] الاحتجاج، الطبرسی، ج2، ص17. [3] شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج13، ص167. [4] رفتار شناسی مردم کوفه در نهضت حسینی، شیخیان، علی، ص8. [5] انساب الاشراف، البلاذری، ج3، ص179. [6] الأمالي، الشيخ الصدوق، ص: 226. [7] مروج الذهب و معادن الجوهر، مسعودی، علی بن حسین، ج3، ص55. [8] انساب الاشراف، البلاذری، ج6، ص377. « فحبس فلم يزل محبوسًا حَتَّى قتل الْحُسَيْن». [9] بحارالانوار، العلامه المجلسی، ج44، ص384. [10] مقتل الحسین، خوارزمی، ج2، ص9. وضعیت: پاسخدادهشده توسط: تقوی لینک به دیدگاه به اشتراک گذاری در سایت های دیگر More sharing options...
ارسال های توصیه شده