کارشناس عقائد کریمی 0 ارسال شده در 1 ساعت قبل کارشناس عقائد اشتراک گذاری ارسال شده در 1 ساعت قبل آیا ازدواج دختران حضرت زینب (س) با بنی امیه نشاندهنده روابط صمیمی و خوب میان اهلبیت (ع) و امویان بوده است؟ پاسخ کوتاه این پژوهش به بررسی شبهه “رابطه حسنه میان اهلبیت (ع) و امویان از طریق ازدواج دختران حضرت زینب (س)” میپردازد. یافتهها نشان میدهد که خواستگاریهای خاندان اموی (مانند معاویه و حجاج) برخلاف ادعای صمیمیت، ابزاری سیاسی برای مشروعیتسازی و تحت فشار قرار دادن خاندان پیامبر(ص) بوده است. در مقابل، علویان با تدبیر سیاسی (تزویج با قاسم بن محمد) و صیانت معنوی، در برابر این فشارهای اجباری و توطئهها ایستادگی کردند. در نتیجه، این پیوندها نشانهی صلح و دوستی نبودند، بلکه بازتابی از تقابل و تلاش برای حفظ کرامت و حیات در دوران سلطه امویان بودند. پاسخ تفصیلی در برخی شبهات تاریخی ادعا میشود که ازدواج دختران حضرت زینب(س) با افراد خاندان بنیامیه نشاندهندهٔ روابط حسنه و صمیمیت میان اهلبیت(ع) و امویان بوده است. این ادعا در نگاه نخست، نوعی استنتاج سیاسی از روابط خانوادگی است؛ اما برای داوری صحیح، باید به منابع معتبر تاریخی مراجعه کرد و دید آیا اساساً چنین ازدواجهایی رخ دادهاند یا خیر، و اگر رخ دادهاند، ماهیت آنها چه بوده است. ۱. فرزندان حضرت زینب(س) طبق منابع معتبر، حضرت زینب(س) با عبدالله بن جعفر ازدواج کرد و پنج فرزند داشت: علی، عون، عباس، محمد و امکلثوم.[1] و با کمی اختلاف در نقلی دیگر: جعفر الاکبر، علی، عون الاکبر، عباس و ام کلثوم[2] بعنوان فرزندان حضرت زینب (س) بیان شده اند. لذا تنها دختر حضرت زینب (س) امکلثوم می باشد که بعلت خواستگاری معاویه از او برای فرزندش یزید در تاریخ مورد توجه قرار گرفته است. [3] ۲. ماجرای خواستگاری معاویه از امکلثوم بر اساس برخی گزارشها، معاویةبنابوسفیان تلاش کرد تا دختر عبداللهبنجعفر را به همسری پسرش یزید درآورد؛ اما با ورود و تدبیر امام حسین (ع)، این طرح ناکام ماند و ایشان آن بانو را به عقد قاسمبنمحمدبنجعفر درآوردند که در ادامه به آن می پردازیم. درباره هویت دقیق این بانو در متون تاریخی اختلافنظر وجود دارد؛ برخی منابع او را «امکلثوم» دختر زینب کبری (س) معرفی کردهاند[4] و در مقابل، برخی دیگر وی را با عنوان «زینب» دخترِ امکلثوم (که ظاهرا هر دو اشاره به یک شخص دارد) یاد کردهاند.[5] اما اصل ماجرای خواستگاری معاویه برای پسرش از این قرار است که وی به مروان بن حکم نوشت تا امکلثوم دختر حضرت زینب(س) را برای یزید خواستگاری کند؛ عبدالله بن جعفر گفت اختیار دختر با امام حسین(ع) است؛ مروان این خواستگاری را «وسیلهٔ آشتی میان بنیهاشم و بنیامیه» معرفی کرد اما امام حسین(ع) با صراحت این پیشنهاد را رد کردند و فرمودند:«دشمنی ما با بنیامیه بر اساس مصالح الهی است و قابل معامله با مصالح دنیوی نیست.» [6] این روایت نشان میدهد که خواستگاری معاویه یک اقدام سیاسی برای مشروعیتسازی بود و نه نشانهٔ روابط صمیمانه. ۳. ازدواج واقعی امکلثوم طبق منابع تاریخی، امکلثوم به ازدواج قاسم بن محمد بن جعفر بن ابیطالب درآمد و همسران او را بعد از قاسم؛ حجّاج بن یوسف، ابان بن عثمان بن عفان[7] و خالد بن یزید بن معاویه[8] دانستهاند. در منابع نامی از یزید بعنوان همسر ام کلثوم برده نشده است. 4. ازدواج ام کلثوم با حجاج بن یوسف ثقفی در ابتدا باید دانسته شود که وقوع چنین پیوندهایی هرگز به معنای پذیرش یا مشروعیتبخشی به منش غیرانسانی و رویکردهای خشن این جریانهای ستمگر نیست؛ چرا که در بسیاری از موارد، این وصلتها تحت فشار و تهدید صورت میگرفت. در واقع، خاندان پیامبر (ص) همواره با تمام توان در برابر چنین پیوندهای اجباری مقاومت میکردند. بهعنوان نمونه، هنگامی که معاویه برای پسرش، از امکلثوم خواستگاری کرد، عبدالله مسئولیت تصمیمگیری را به امام حسین (ع) واگذار نمود؛ ایشان نیز برای جلوگیری از وقوع این ازدواج، بلافاصله وی را به عقد پسرعمویش قاسم بن محمد بن جعفر درآوردند. با این حال، پس از درگذشت قاسم، حجاج بن یوسف با تکیه بر زور و تهدید، سعی در تحمیل ازدواج داشت.[9] همچنین بررسی مستندات تاریخی و روایی نشان میدهد که وصلت افرادی نظیر امکلثوم با حجاجبنیوسف، نه یک پیوند متعارف، بلکه محصول مستقیم فشار، ارعاب و استیصال برای صیانت از جان علویان بوده است. در واقع، حاکمان اموی با تحمیل این ازدواجها و سپس طلاقهای هدفمند، افزون بر اعمال فشار روانی بر خاندان پیامبر (ص)، در پی تضعیف جایگاه اجتماعی ایشان نزد شیعیان و همچنین کسب نوعی مشروعیتِ کاذب در نزد ارادتمندان به اهلبیت (ع) بودند. به عنوان نمونه، گزارشهای موجود در متون روایی نشان میدهد که انگیزه اصلی حجاجبنیوسف از این پیوندِ اجباری، قتلِ آن بانوی علوی بوده است؛ موضوعی که عبداللهبنجعفر را در وضعیتی بغرنج و هراسآلود قرار داده بود. طبق روایتی که ابنابیرافع از عبدالله نقل کرده، او به دخترش توصیه کرد برای دفع شرّ حجاج و آرامش خاطر، دعای مأثوری را (که حضرت رسول (ص) در هنگام اندوه بر زبان میآوردند) قرائت کند. منابع تاریخی تأکید دارند که این تدبیر مؤثر واقع شد و حجاج پیش از آنکه به هدف شوم خود برسد، ایشان را طلاق داد.[10] شواهد تاریخی گویای آن است که خالدبنیزید (خواستگار پیشینِ این بانو) با رایزنی و زمینهچینی نزد عبدالملک، او را مجاب کرد تا دستور طلاق را به حجاج ابلاغ نماید و بدین ترتیب، این پیوندِ شوم به سرانجام نرسید.[11] نتیجهگیری با بررسی روایات تاریخی پیرامون زندگی امکلثوم بنت عبدالله بن جعفر، میتوان دریافت که پیوندهای خانوادگی میان علویان و حاکمان اموی (اعم از معاویه و حجاج)، ابزاری سیاسی توسط امویان بوده است و با استفاده از این وصلتها درصدد ایجاد توازن کاذب و تضعیف جایگاه اجتماعی خاندان پیامبر (ص) بودند. علویان با تدبیر و مقاومت (مانند اقدام امام حسین (ع) در تزویج ایشان با قاسم)، تلاش کردند تا از تبدیل شدن این پیوندها به ابزاری برای بیحرمتی یا حذف فیزیکی، جلوگیری کنند. بنابراین، این ازدواجها نه نشانهای از صمیمیت، بلکه بازتابی از فشارها، تقابلهای سیاسی و تلاش برای صیانت از حیات و کرامت خاندان نبوت در شرایط بحرانی بوده است. [1] الطبقات الکبری، الواقدی، ابن سعد، ج8، ص340. [2] المعارف، الدِّينَوري، ابن قتيبة، ج: 1، ص: 207 / انساب الاشراف للبلاذري، البلاذري، ج: 2، ص: 67 [3] العوالم، الإمام الحسين، البحراني، الشيخ عبد اللّه، ص: 87 [4] انساب الاشراف، البلاذری، ج5، ص142/ معجم البلدان، الحموی، یاقوت، ج1، ص469. [5] الجلیس الصالح الکافی و الانیس الناصح الشافی، المعافی بن زکریا، ص107. [6] بحارالأنوار، العلامه المجلسی، ج44، ص119-120. [7] المعارف، الدِّينَوري، ابن قتيبة، ج: 1، ص: 207 / (فزوجها الحسين القاسم بن محمد بن جعفر بن أبي طالب...) نسب قریش، الزبیری، مصعب بن عبدالله، ص82 / انساب الاشراف للبلاذري، البلاذري، ج: 2، ص: 68 [8] الكامل في اللغه والادب، المبرد، محمد بن يزيد، ج: 1، ص: 273. [9] بحارالأنوار، العلامه المجلسی، ج44، ص119-120. [10] مسند احمد، احمدبن حنبل، ج3، ص285. [11] تاریخ دمشق، ابن عساکر، ج12، ص125. وضعیت: پاسخدادهشده توسط: تقوی لینک به دیدگاه به اشتراک گذاری در سایت های دیگر More sharing options...
ارسال های توصیه شده